Η Συνταγογράφηση της Ακινησίας δεν είναι Θεραπεία
Όταν οι ασκούμενοί – ασθενείς μου έρχονται σε εμένα για να απαλλαγούν από χρόνιους πόνους ή για να αποκαταστήσουν έναν τραυματισμό και μου ανέφερουν πως ο θεράπων ιατρός τους, τους συνέστησε να σταματήσουν την άσκηση και να ξεκουραστούν πλήρως, τότε νιώθω άβολα. Όχι γιατί η ανάπαυση δεν έχει θέση, αλλά γιατί για ακόμα μία φορά, θα πρέπει να τους εξηγήσω πως η συνταγογράφηση της ακινησίας μια παλιά και πλέον μη επιστημονικά τεκμηριωμένη «τακτική» αποκατάστασης. Η πρόθεση του κάθε θεράποντα ιατρού, μπορεί να είναι φαινομενικά ασφαλής για προστασία και περαιτέρω πρόληψη τραυματισμού, αλλά το αποτέλεσμα είναι ότι με αυτό τον τρόπο, ενισχύουν συχνά τον φόβο και την παγίωση της απραξίας στους ασθενείς τους. Ζούμε σε μια υποκινητική κοινωνία, όπου το να ξεκινήσει κάποιος να κινείται και να γυμνάζεται είναι ήδη δύσκολο. Αν αυτή η προσπάθεια συναντήσει τον πόνο, και ο επαγγελματίας υγείας δώσει την εντολή «σταμάτα τα όλα», τότε όλο το οικοδόμημα της αποκατάστασης καταρρέει. Από πότε η ακινησία εκλαμβάνεται ως θεραπεία; Η συστημική αντίφαση είναι εμφανής. Ενώ προσπαθούμε να εμπνεύσουμε τον κόσμο να κινηθεί περισσότερο, όταν ζητά βοήθεια, συχνά του λέμε: «Ξεκουράσου. Μην κάνεις τίποτα. Σταμάτα την άσκηση». Έτσι χωρίς να το καταλαβαίνουμε, νομιμοποιούμε την παραίτηση και χωρίς να το καταλαβαίνουμε την αναστολή της αποκατάστασης. Η Επιστημονική Επιταγή για την Κίνηση Η σύγχρονη επιστήμη είναι ξεκάθαρη: Η κίνηση είναι φάρμακο. Η πεποίθηση ότι η πλήρης ανάπαυση είναι η καλύτερη θεραπεία για τους μυοσκελετικούς πόνους και τους τραυματισμούς, έχει καταρριφθεί. Όλες οι σύγχρονες μελέτες και οι κατευθυντήριες οδηγίες για τις περισσότερες μυοσκελετικές παθήσεις (όπως ο χρόνιος πόνος στη μέση, ο πόνος στον αυχένα ή η τενοντοπάθεια) τονίζουν εμφατικά ότι η ενεργός συμμετοχή και η διατήρηση της κίνησης είναι ζωτικής σημασίας. Η πλήρης ακινησία, πέρα από την πρώτη οξεία φάση του πόνου, οδηγεί σε μυϊκή ατροφία, δυσκαμψία αρθρώσεων και ενίσχυση του φόβου της κίνησης (κινησιοφοβία). Αν ο γιατρός σου πει μείνε ακίνητος, τότε πρέπει να αλλάξεις γιατρό. Αυτή η φράση απηχεί τη σύγχρονη ιατρική οπτική. Η σύσταση «σταμάτα να ασκείσαι» χωρίς εναλλακτική οδηγεί στην υποτροπή. Αντίθετα, η τροποποίηση της άσκησης—όχι η κατάργησή της—είναι το κλειδί. Η δομημένη, καθοδηγούμενη άσκηση: Η Θεραπευτική Άσκηση: Επανεκπαίδευση του Σώματος Ένας τραυματισμός κατά τη διάρκεια της άσκησης δεν σημαίνει ότι η άσκηση είναι επικίνδυνη. Σημαίνει ότι κάτι δεν έγινε σωστά: ο τρόπος, ο χρόνος, η ένταση ή η καθοδήγηση. Το πρόβλημα δεν είναι το εργαλείο (η άσκηση), είναι η χρήση του. Η λύση δεν είναι να τη σταματήσεις, αλλά να τη μάθεις σωστά. Η άσκηση δεν είναι απλώς μία μηχανική επανάληψη κινήσεων. Είναι μία επανεκπαίδευση του εγκεφάλου και του σώματος. Όπως έχει ειπωθεί, «κάθε προπόνηση πρέπει να θεωρείται ως ένας τρόπος με τον οποίο τα εξαιρετικά πολύπλοκα συστήματα υπολογισμού του σώματος προγραμματίζονται και εφαρμόζονται για την επίλυση κινητικών προβλημάτων». Όταν όμως ένας επαγγελματίας υγείας συνταγογραφεί την ακινησία, λέγοντάς του ότι ένας ασκούμενος που πονάει, δεν πρέπει να κάνει τίποτα, παρά μόνο ανάπαυση, τότε ουσιαστικά είναι σαν να αναστέλλει άθελα του βέβαια, την ίδια τη διαδικασία της θεραπείας του πόνου. Ως επαγγελματίας που εξειδικεύομαι στη θεραπεία – διαχείριση των χρόνιων πόνων μέσω της θεραπευτικής άσκησης, έχω δει επανειλημμένα την αρνητική επίδραση της ακινησίας. Η αποκατάσταση πρέπει να περιλαμβάνει, πέρα από τον παθητικό χειρισμό, και ενεργό συμμετοχή μέσω της εξειδικευμένης κίνησης. Χωρίς στοχευμένη, εξατομικευμένη και εξειδικευμένη κίνηση – άσκηση, η αποκατάσταση είναι ημιτελής. Η μεγαλύτερη νίκη που μπορεί να πετύχει ένας θεραπευτής δεν είναι να ανακουφίσει τον πόνο. Είναι να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη του ανθρώπου προς το σώμα του. Να πει: “Ναι, μπορείς να ξανακινείσαι. Ναι, μπορείς να είσαι λειτουργικός.” Ναι, μπορείς μέσω της σωστής και εξειδικευμένης άσκησης να απαλλαγείς από τους χρόνιους πόνους και να κινείσαι με ασφάλεια. Η ακινησία μπορεί να παρουσιαστεί σαν φροντίδα. Μπορεί να εκφραστεί με καλοσύνη. Αλλά για εμένα προσωπικά είναι μια ύπουλη μορφή εγκατάλειψης. Η επιστροφή στην άσκηση δεν είναι ρίσκο. Είναι ανάγκη. Ο ρόλος μας είναι να προστατεύουμε την κινητική λειτουργία του ανθρώπου (γιατί το ανθρώπινο σώμα φτιάχτηκε για να κινείται) και όχι να την καταστέλλουμε. Ας δώσουμε πίσω στον κόσμο τη χαρά της κίνησης, της λειτουργικότητας και την αίσθηση ότι είναι γερός, ενεργός και δραστήριος και όλα αυτά χωρίς να φοβάται ότι θα πονέσει. Παγούνης Νικόλαος Κινησιολόγος – Κινησιοθεραπευτής Εξειδίκευση στην Ιατρικής της Άσκησης & στην Αθλητική Φυσικοθεραπεία International Certificate in Osteopathic & Chiropractic Manipulation